“Natë pa fund” është një film italian me regji të Elisabeta Sgarbit. Filmi ndahet në katër cikle, “Dashuri e largët”, “Fataliteti i bukurisë”, “Gruaja e Salemit” dhe “Terri” (Inçesti) . Autorët e skenarit janë shkrimtarët Amin Maalouf, Tahar Ben Jelloun e Hanif Kureishi. Filmi është një hulumtim dhe rrugëtim në qoshet dhe humbellat më të fshehta të shpirtit njerëzor. Nëse kërkoni veprim dhe aksion, nuk do ta gjeni në këtë film. Filmi rrëfen në prozë poetike, recituar nga aktorë të njohur italianë, dritë-hijet e dashurisë, misterin e tradhëtisë, terrin e inçestit. Kjo është kinemaja e fjalëve.

Ju ftoj, miqtë e mi, të përshkojmë së bashku pjesën e parë të këtij filmi-poezi, “Dashuri e largët” me shpresën se do të kënaqë shijet tuaja, nën përkthimin e A.Baro.

Dashuri e largët

Mësoi të fliste për lumturinë, si të ishte

i lumtur nuk mësoi kurrë,

Mësoi të fliste për lumturinë,të ishte

i lumtur asfare.

Mësoi veçse të fliste për lumturinë.

Ndoshta qe i lumtur? Ndoshta, po.

Por prej gjithë netëve të rinisë,

s’i mbet’ më asgjë, »»

Tash përngaherë do të .prehesh,

e lodhura zemra ime. Sosi mashtrim’ i skajshëm,

që t ‘përjetshëm e pandehja. U sos. Thellë e ndjej,

brenda nesh, mashtrimeve t’shtrenjta

jo vec shpresa, por dhe deshira u është shuar tashmë.

Prehu pergjithmonë. Shumë

hoqe. Asgjë s’i ka hak

përpëlitjet e tua, më t’voglën psherëtimë s’e meriton

toka. Dhembje e mërzi

jeta, kurrgjë tjetër s’qe. Dhe baltë është bota,

pusho tashmë. Dëshpërohu

për t’fundmen herë. Sojit tonë, vec vdekjen

fati i dhuroi. Tash t’përçmon

ty, natyrën, Fuqia

e ligë, që fshehtas, në dëm të të gjithëve sundon

dhe kotësia e pafund e gjithçkaje.

Xhakomo Leopardi

Perktheu: A.B.

Nga Xhakomo Leopardi

O e hijshmja Hanë, tash po më ndërmendet

që, plot nji vit ma parë, mbi kët’ kodrinë

unë erdha plot vrevë sërish për të t’sodit’:

dhe ti pezull qëndroje mbi kët’ pyll

bash si tash, që tërësej me dritë shkëlqen.

Por e marrtë e fërgëlluese prej vajit

që m’lindte nën qepallë, në drit’n e syve t’mi

f’tyra jote shfaqej, se fort e ligsht

qe jeta ime: dhe ende ashtë, ojtnì s’ka ndryshue,

o e dashtuna hanë. E gjithë më ndih

mbamendja, dhe përkujtimi i moteve

të dhembjes sime. Oh sa kandshëm rrjedh

në të ri, kur ende e madhe

ashtë shpresa dhe e shkurtër udh’e kujtimit,

ndërmendja e gjanave të shkueme,

ende e trishtë ashtë, e angushtia zgjat!

Përktheu: A. B.

Maçoku, kryeartëza dhe yjet

Nga Luigi Pirandello

Një gur. Edhe një gur tjetër. Një njeri kalon aty pari dhe i sheh pranë e pranë. Ç’mendon ky gur për gurin ngjitur? Po për pellgun, ç’dinte uji që dergjej aty? Njeriu sheh ujin dhe pellgun; ndjen ujin të gurgullojë e arrin gjer sa të imagjinojë që uji, duke kaluar aty, kushedi se ç’të fshehta i beson pellgut.

Ah, ç’natë e mbushur plot yje mbi çatitë e këtij katundi të varfër mes malesh!

Po ta shihje qiellin nga këto çati, bëje be se yjet atë natë nuk shihnin gjë tjetër veç tij, aq shumë xixëllonin që nga lart.

Dhe yjet nuk përfillnin as tokën.

Po malet? Si është e mundur të mos e dinin që i përkisnin këtij katundi të vogël, që qëndron mes tyre thuajse prej njëmijë vjetësh?

Të gjithë i dinë emrat e tyre. Mali i Bririt, mali i Manit; dhe ata vetë s’e ditkan që qenkëshin male? Po atëherë edhe shtëpia më e vjetër e këtij katundi nuk do ta pranonte se pat lindur këtu, në qoshe të kësaj udhe, që është më e lashta e të gjitha udhëve. A është e mundur, vallë? Po atëherë? »»

Trëndafili

Nga Alberto Moravia

Një mëngjes maji një zhuzhake e artë, e kolme, e ndjekur nga e bija, ende njomëzake, pasi fluturoi më kot nëpër kopshtijet e mëhallës pa gjetur asnjë trëndafil, përshqoi nga larg lehet e luleve të pensionit dhe qëndroi duke zukatur mbi gjethen e artë dhe të gjerë të një nespulle. Aty, pasi mori frymë thellë edhe njëherë i tha së bijës:

- Ja pra, tek i erdhi fundi edhe pelegrinazhit tonë. Poshtë kësaj gjetheje ka aq shumë trëndafilë, që nuk presin gjë tjetër veç ardhjen tënde. Gjer tani, meqë je e re kam dashur të të shoqëroj dhe të të këshilloj në zgjedhjet dhe në marrëdhëniet e tua me trëndafilat… I trembesha ndjesive të reja e të vrullshme, që tok me axhamillëkun e moshës mund të vinin në rrezik shëndetin tënd mendor dhe fizik. Por pashë që ti je një zhuzhake e mençur, tek e mbramja, si gjithë pjesëtarët e tjerë të derës sonë. Ndaj, e mblodha mendjen që, tashmë është koha të fluturosh vetë mbi ata trëndafila që t’i ka ënda. Pra, është më mirë që sot të ndahemi për gjithë ditën; në mbrëmje do të takohemi përsëri po mbi këtë nespull. Por para se të ndahemi duhet të të jap disa këshilla. Mos harro kurrë që zhuzhakja ka lindur për të përpirë trëndafila. Dhe anasjelltas: zoti i ka krijuar trëndafilat që zhuzhaket të ushqehen me ta. Ndryshe për çfarë do të hynin në punë këto lule? Por nëse nuk gjen trëndafila, mos fut gjë ndër dhëmbë; më mirë të vuash urie se sa të vësh ne gojë haje tjetër të padenjë për sojin tënd. Dhe mos iu beso sofizmave të vemjeve e ca të tjerëve. Sipas tyre të gjitha lulet janë të mira. Eh, në krye kështu duket, por disa gjëra ndryshojnë me kalimin e viteve të rinisë; zhuzhakja që ka dalë nga udha e Zotit zbulon të gjitha veset e një argëtimi të turpshëm; e dëbuar nga kombi i saj nuk i mbetet veçse të bredhë me zhuzhakët e majit, me grerëzat, arzat, e të tjera fundërrina. Ngase trëndafili, bija ime, para se të jetë haje për trupin është haje për shpirtin. Bukuria e tij i fal bukuri edhe zhuzhakes së artë. Janë punë misterioze këto dhe më shumë nuk di ç’të të them. Di vetëm që disa ligje, që me të drejtë quhen hyjnore, janë ndëshkuar gjithsaherë kur janë thyer. Por ti nuk ke nevojë për të tilla paralajmërime, je një zhuzhake e fortë dhe e rregullt, dhe disa gjëra i kupton vetvetiu. Atëherë, mirupafshim bijëza ime, do të shihemi në mbrëmje. »»

Shenjtorët kanë secili nga një shtëpizë përgjatë lumit, me një ballkon që sheh mbi oqean. Ky oqean është Zoti. Verës, kur bën shume nxehtë, ata zhyten në ujërat e kaltra të oqeanit, ne atë ujë që është Zoti vetë.
Sapo marrin vesh që po vjen ndonjë shenjt i ri, menjëherë fillojnë nga puna për ndërtimin e një shtëpize të re, përkrah të tjerave.
Kështu ato ndjekin njëra tjetrën, përgjatë bregdetit, pa fund, hapësira sigurisht që nuk mungon.

Edhe Shën Gançiloja, menjëherë pas emërimit , mbërriti në vend dhe çdo gjë e gjeti gati, njësoj si të tjerët.Me mobile,të brendshme, enë kuzhine, ndonjë libër të bukur dhe gjithçka tjetër që nevojitet.

Varur ne mur ishte dhe nje vrasëse mizash, sepse në atë zonë gëlonin mjaft miza, por jo të bezdisshme.

Gançiloja nuk ishte ndonjë  shenjt i famshëm. Kishte jetuar përulësisht, si fshatar i thjeshtë dhe, vetëm pas vdekjes dikush ishte kujtuar për mirësinë  që kish patur ai njeri. Famullitari, pa patur shumë besim tek e vërteta, kishte ndërmarrë hapat e para për proçesin e lumturueshëm.Që prej atëherë kishin kaluar rreth 200 vjet. Por ne gjirin e thellë të Kishës, hap pas hapi e pa u ngutur, proçesi kishte shkuar përpara. »»