arabiado

Nga Pier Paolo Pasolini

Seksi, ngushëllim’ i mjerimit!

Bushtra është mbretëreshë, froni i saj

një gërmadhë, toka e saj një copë

lëndinë e pëgërë, skeptri i saj

një çantë e kuqe e feksur:

Leh natën, e ndyrë dhe e egër

si një mëmë e lashtë: mbron

mallin dhe jetën e vet.

Rrufjanët, aneqark, luzmë,

kapadaij e çehrevrarë, mustaqellinj

brindizinë a sllavë, janë

shefa, mëkëmbës: ujdisin

në terr, punët e tyre njëqind liretëshe,

duke i shkelur syrin sho-shoqit në heshtje, parrulla

duke shkëmbyer: bota, e përjashtuar, hesht

rreth atyre, që krejt janë vetpërjashuar,

kërma të heshtura grabitqarësh.

***

Por n’fundërrinat e botës, lind

një botë e re: ligje t’reja lindin

atje ku s’ka më ligj: një nder i ri

lind atje ku nder është çnderimi…

Lindin fuqi e fisnikëri,

t’egra, ndënë turra kolibesh,

në vende pa anëfund, atje ku pandeh

se sos qyteti, por ku ama

rishtaz ringrihet, armik, rishtaz ringrihet

me mijëra herë, me ura

e labirinthë, kantierë e hone dherash

pas dallgëzime rrokaqiejsh,

që gjithë horizontet mbulojnë.

***

Në lehtësinë e të bërit dashuri,

mjerani ndjehet njeri:

hedh rrënjë besimi tek jeta, gjersa

t’përçmojë këdo me një jetë ndryshe.

Bijtë lëshohen ndër kuturisje

t’sigurt që janë në një botë

që prej tyre, prej seksit të tyre, tutet.

Mëshira e tyre, në të qenurit t’pamëshirëshëm

Forca e tyre, moskokëçarja,

shpresa e tyre, të mos paturit shpresë.

Përktheu: A. Baro

Poesie scelte di Mimoza Ahmeti

Malinconia della sera

Pensi che verranno dimenticati i miei capelli ramati,

la dorata linea ossea nel mezzo del mio petto

i due occhi elettrizanti, le labbra refrattarie

e le gambe muscolose, leggere girovaganti…

Le mie braccia stringenti come anelli di manette

Pensi che verranno dimenticate le mie palme come la sorte?

Malinconia della sera pioggia di meriggio,

il liquido dell’occhio scatena una luce enigmatica.

Sarebbe di troppo parlare se la mia giovinezza

e la vita con tutti i suoi baci

ancor si ripetesse…

***

Il manicomio con la porta aperta

State andando via, ci state lasciando

pensando “per sempre sarà”,

via da questo suolo che era vostro, nostro,

che è il nostro manicomio.

Il nostro caro, commovente manicomio

coi teschi sbrananti

**

O miei beneamati pazzi

Quanto vi amo

sebbene mai non vi parlo,

sebbene mai non mi parlate

e più non vi sopporto

e più non mi sopportate.

Ma questo è un ritto:

noi non ci guardiamo l’un l’altro negl’occhi

senza odiarsi

e questo è un motivo

per amarsi fino alla pazzia

sorridendo esaltati

mentre il viso

dalle lacrime rigato,

lacrime.

***

O miei compagni di sofferenze

andate via banditi,

del nostro unico manicomio,

Con gl’occhi fissati

ad un unica idea

oh, soltanto ad un unica idea,

che mai s’è vista, in nessun luogo c’è stata

e non so semmai da qualche parte ci sarà

***

Sbrancatevi, andatevene via, sparitevi,

paesi per paesi, stati per stati sparpagliatevi…

oh, che urlìo si sente urlare

dal nostro manicomio

nella tarda ora del tramonto

quando gli mancano i figli sperduti all’ Occidente.

***

Che tristezza!

Muri screpolati… muri che limitano

sempre l’orizzonte

per lasciar di sopra un cielo senza fine.

***

Dopo mezzanote i pianti taciono

qualcuno parla tra sé:

Ad un albanese, comunque,

ovunque si trovi

gli basta la sua pazzia…

© Traduzione: A. Baro

Nga Dino Buzzatti

 

 

I zymtë dhe harkmprehtë është pallati i lashtë i peshkopëve, mureve të tij pikon igrasi, dhe qëndrimi aty në netët e dimrit është një torturë e njëmendtë. Edhe katedralja ngjitur me të është e stërmadhe, gjithë një jetë nuk mjafton t’i biesh aneqark nga kreu në fund, madje atje ka një aso kapërthimi kapelash dhe sakrestish ku pas shekujsh braktisjeje, do syresh kanë mbetur ende thuajse të pazbuluara. Ç’do të bëjë mbrëmjen e Kërshëndellave – pyesim vetiu - kryepeshkopi i hajthëm, fillthi vetëm, ndërsa gjithë qyteti feston? Si do ta mundë, vallë, trishtimin e shpirtit? Gjithsekush e ka nga një ngushëllim: vocërraku ka trenin dhe pinokun, motërza ka kukullën, mëma ka të vegjlit rrotull, i sëmuri një shpresë të re, beqari plak mikun e azdisjeve, i burgosuri zërin e një tjetri në qelinë pranë. Po kryepeshkopi ynë si do t’ia bëjë, vallë? Buzëqeshte i zellshmi dom Valentini, ndihmësi i shkëlqesisë së tij, tek dëgjonte gjindjen të fliste kësisoj. Kryepeshkopi ka Zotin, mbrëmjen e Kërshëndellave. I përgjunjur, fillthi vetëm në mes të katedrales së akullt e të shkretë, në sy të parë mend të këput shpirtin, por veç ta dini, se! Ai s’është aspak fillikat vetëm, dhe as të ftohtë nuk ka, as i braktisur nuk ndjehet. Në mbrëmjen e Kërshëndellave, Zoti vërshon në tempull, për kryepeshkopin, anijatat grafullojnë nga prania e tij, në kuptimin e vërtetë të fjalës, aq sa portat mezi mbyllen; e, ndonëse nuk ka as stufa, bën aq ngrohtë saqë bollat e bardha e të vjetra rizgjohen në varret e abatëve pararendës dhe ngjiten përmes vrimave të ajrit të bimsave, duke nxjerrë hijshëm kokën nga drushtat e rrëfyestoreve.

 

Kësisoj, qe atë natë Katedralja; dëngazi me Zot! E megjithëse e dinte që nuk i takonte atij, Dom Valentini u ndal, gjithë dëshirë madje, për të gatitur gjunjëtoren e prelatit. Veç pemë, kaposh e verë shkumëzuese s’kish aty! Kësodore, ajo mbrëmje Kërshëndellash. Në këto mendime e sipër, dëgjoi të trokitura në portë. “Kush troket në portat e Katedrales”, pyeti veten dom Valentini, “mbrëmjen e Kërshëndellave? Nuk janë lutur boll? Ç’u ka shkrepur në kokë të ndërkryerëve?” Dhe megjithëse foli kështu, shkoi të çelte portën. Tok me një shkulm ere, hyri brenda edhe një culan krejt në zhele.

 

»»

Nga Charles Bukowsky

E diel. Unë po ha

një grejpfrut. në perëndim

në kishën ortodokse ruse

ka mbaruar mesha.

ajo është brune

me origjinë orientale.

Sytë e mëdhenj ngjyrëgështenjë ngrihen e ulen

mbi bibël, një bibël e vogël e kuqe

dhe e zezë, e teksa lexon

këmbët i lëviz pa pra

luan një vallëzim ritmik

teksa lexon biblën…

vathë të gjatë floriri;

dy byzylykë t’artë mbi secilin kyç

dhe është, ma do mendja, veshur me minifund,

coha i fshtjell kurmin,

ajo cohë - nxirja më e lehtë,

pështjellohet andej-këndej

këmbë të gjata rioshe të ngrohta nën diell…

e pamundur t’i shpëtosh ekzistencës së saj

e pamundur të dëshirosh…

radioja ime -tinguj muzike simfonike

që ajo s’mund t’i dëgjojë

por lëvizjet e saj përputhen saktësisht

me ritmet

e simfonisë…

është brune është brune

dhe lexon fjalën e Zotit.

unë jam Zoti.

Di Indrit Sinanaj

Poesie scelte dalla raccolta “Okul Defteri”

***

Tu hai detto che hai bisogno di respirare

Tu hai detto che hai bisogno

di respirare. D’urgenza

abbiamo diviso

le cose in comune lettere

principalmente

francobolli, foglie e altre

memorie.

“Sono la sorella di me stessa,

l’unica amica:

in termini di sangue

madre e zia tutt’una

- e dopo aver taciuto

per un lungo pezzo –

ehi!

ammolli nel palato tutte quelle,

e poi,

per favore,

cibamele una ad una”

ho detto io,

con un pallido brivido

proprio sotto le costole.

L’aria cerca

ansiosamente

i miei polmoni

in collasso.

Tu

assaggi la mia carne

con denti

da ratto.

Dovresti intanto aver capito

l’amore:

quella sfida come pomo perfetto:

1 sedia

di legno per 2 persone.

L’accelerazione centripeta mi porta

verso di te.

Battenti di sedie di ciliegio

si aprono sudati.

Rugiada catatonica.

Ti siedi davanti a me.

Come sipario di stagione.

Il tuo forte corpo

mi fa

da ombra

mentre io a lungo

non posso pensare

eccetto me stesso

ad un’altra creatura.

Oh, amaro fragile uomo

appoggi la tua bella

testa e

sii!

***

Il corpo di mia madre

Il corpo di mia madre è una fattoria d’uccelli

Con becchi incinti che portano piccini

Non c’era mio padre lì

quando il suo corpo si raggomitolava per terra

come calzini buttati per lavare.

Ancor’ mi rammento

quel vicolo di rombi

fatto di sangue di fratello o sorella.

Il corpo minuto come calzamaglia svuotata

nelle mani i tuoi capelli strappati.

Filavo la rivolta della separazione da te con quei peli

Ero sola, mattina, quando non si puo dire

che una figlia, come ogni indirizzo, non mente

Quando avrei voluto esser nata dal tuo corpo

sezionandomi,

come l’idra

Ma il tuo corpo ci ha dato la pace

Come una festa, ci ha raccolti tutti.

© Traduzione di: A. Baro

Nga Omar Khajam

Shqipëruar nga Fan Noli

Botim i vitit 1943

Rubajit e Dashurisë

 

Fito një zëmër, puth-e dhe rrëmbeje,

edhe adhuroje si Alltar prej Feje;

Një qint Qabera, s’vlejnë sa një zëmër;

Zëmër kërko, Haxhi, jo Gur Qabeje.

O ti, mi Dhé m’ e zgjedhura Selvì,

M’e shtrenjtë je se shpirti e syt’e mi:

Gjë më të çmuar se sa Jeta s’ka;

M’e çmuar një qint herë më je ti!

***

Zefire, fryre, syri im të pá,

nga gjoksi zëmra m’iku dhe më la

dhe dyke fluturuar pas të rá:

Banesën sot në gjoksin t’ënt e ka.

***

Kush në Gërmadhen të ka prurë, kush?

Kush t’a çfaqur natën nurë, kush?

Kush të ka fryrë të më ndezësh furrë

nga Dashuria të sëmurë, kush?

………………………………………….

Rënkonj e psherëtinj se s’të kam pranë,

M’u-çuar zëmra, vojtjet mënt s’më lanë,

Askujt s’ia qanj dot hallin, djall’o pun:

Vrer mjalt’ e flagë-ves’ e qjell-hapsanë

***

Nga hidhërim’i ndarjes jam përpirë,

sa e sa herë zëmra m’është grirë:

Ty natën të kujtonj e psherëtinj,

Nga malli digjem, si qiri kam shkrirë…

 

Nga Edgar Allan Poe

 

Kështjella ku shërbëtori im kish guxuar të hynte me forcë, për të mos lejuar që unë, ashtu i plagosur rëndë siç isha, ta kaloja natën në qiell të hapur, qe një prej atyre ngrehinave ku përzjehej trishtimi dhe shkëlqimi, që për një kohë të gjatë kanë qenë një prani e zymtë mes Apeninesh, jo më pak në realitet, se sa në fantazinë e zonjës Redklif. Me sa dukej, kështjella qe braktisur kohët e fundit dhe përkohësisht. Ne u vendosëm në një prej dhomave më të vogla e të mobiluara me më pak salltanete. Ajo gjendej në një kullëz të largët të ndërtesës. Qe stolisur me ornamente të shumta, por ato qenë të rrënuara dhe të vjetra. Muret qenë veshur me sixhade dhe zbukuruar me trofe të shumta heraldike e larmitrajtash, si dhe me një numër jashtëzakonisht të madh tabllosh moderne tepër të gjalla, futur në korniza të gdhendura prej ari. Për këto piktura, që vareshin jo vetëm në sipërfaqet kryesore të mureve, por dhe në shumë prej skutave më të fshehta që arkitektura e çuditshme e kështjellës kishte sajuar – për këto tabllo, pra, ndoshta entuziazmi im paraprak më kishte shtyrë të ndjeja një interesim të thellë; kësisoj, e urdhërova Pedron të mbyllte kanatet e drunjta të dritareve të dhomës, meqënëse tashmë qe errur, të ndizte qirinjtë e një shandani që gjendej tek koka e shtratit tim dhe të çelte krejt kortinkat e zeza të kadifenjta, të zbukuara me thekë, që fshtillnin dhe vetë shtratin. I dëshiroja të gjitha këto për t’u lëshuar, në mos në krahët e gjumit, të paktën, këmbyerazi, herë në soditjen e këtyre tabllove, herë në leximin e vëmendshëm të një libërthi, që e kisha gjetur mbi nënkresë e që paraqiste mendime kritike dhe përshkrime të tyre.

 

»»

Përkujtesë datëlindore

PESHA E FATIT

Na shtypi fati e na bani krymba

ne kensit dykambësh që zbuluem hy’n

edhe aq ma tepër e ngatërruem ny’n…

shpirtënt tonë skyftera deshen të bahen pëllumba.

***

(Rrini mor skyftera! Pse të baheni pëllumba?

Mizat e parajsit në jetën mbrapa vorrit

kanë me iu mërzitun - dhe mandej prej zorit

do të pëlcisni… Prandej: pse të baheni pëllumba?)

***

Fat i ynë mizor - shpatë e Damokleut.

Si vall! Të gjitha përpjekjet na dështuen në terr?

E jeta na bahet ma zi se skëterrë.

Të vërtetat, as rrenat, s’i ndihmuen Dheut.

***

Të vërtetat dhe rrenat? - Xhevahirët e çmuem.

Me ta kur të duesh e shet dhe e blen botën.

Por mos mendo se me ta do t’ia ndreqish rrotën…

Jo se i pëlqen jetëçalë me shkuem.

***

Me çalue n’anë të djathtë, me çalue n’anë të majtë…

Si paljaço i gjorë që kah t’ia mbajë s’di,

mbasi kambën e theu n’akrobaci -

jet’ e tij asht helm pa asnjë pikë mjaltë.

***

NJË NATË

Grue a hyjneshë, e mbështjellun n’errsi të natës,

zbriti nga sfera të panjoftuna ndër odat e mia

dhe u shtrue një fllad, një e kandshme ndjesi,

një heshtje parathanse zemrën don të më përpijë.

Vetëm që ora këndon kangën e thjeshtë të natës

-jo -jo! dhe diku larg dëgjohen tingujt e kangës.

Grue a hyjneshë m’erdhi nga gjini i errsinës…

Qe’! frymën ia ndjej dhe zemrën që rreh prej fellsinës.

Buzët e njoma të saj,

Syt e zez e të mdhaj

me harmoni vijash të bindshme

premtojnë një dashni të hijshme

(ashtu dhe akordi i heshtjes

frytin e ambël të marrveshjes)

Dhe njëmend! At nat vallëzuen ndjesit e jona

më një valle dëfryese, pa marrun frymë…

Jackues Prevert

 

Kjo dashuri

Kaq e furishme

Kaq e brishtë

Kaq e butë

Kaq e dëshpëruar

Kjo dashuri

E bukur si dita

E keqe si moti

Kur moti është i keq

Kjo dashuri kaq e njëmendtë

Kjo dashuri kaq e bukur

Kaq e lumtur

Kaq e hareshme

Kaq qesharake

që dridhet nga frika si një fëmijë në terr

dhe kaq e sigurt në vetvete

si një burrë i qetë në zemër të natës

kjo dashuri që iu kallte frikën

të tjerëve

e i bënte të flisnin e të zbeheshin

Kjo dashuri që sytë s’ia ndanin

Sepse ne s’ia ndanim sytë

E përndjekur, e plagosur, e shkelur, e vrarë, e mohuar, e harruar

Sepse ne e përndoqëm, e plagosëm, e shkelëm, e vramë, e mohuam, e harruam

Kjo dashuri kaq e plotë

Kaq e gjallë ende

Dhe e puthur nga dielli.

Është dashuria jote

Është dashuria ime

Ajo çka ka qenë

Kjo diçka ngaherë e re

Që kurrë s’ka ndryshuar

E njëmendtë si një lule

Drithëruese si një zog

E nxehtë, e gjallë si behari

Si ti, si unë mund

Të shkojmë e të kthehemi, mund

Të harrojmë

E mandej sërish në gjumë të biem

Të zgjohemi, të vuajmë, të plakemi

Sërish të flemë

Vdekjen t’ëndërrojmë

Të rinohemi

Dhe zgjuar të buzëqeshim, të qeshim. Dashuria jonë është aty,

Kokëfortë si një mushkë

E gjallë si dëshira

Mizore si mbamendja

Budallaqe si pendimet

E butë si kujtimet

E ftohtë si mermeri

E bukur si dita

E brishtë si një ferishte

Na vështron buzagaz

Na flet pa fjalë

Dhe unë mbaj vesh duke u dridhur

Dhe thërras

Thërras për ty

Thërras për vete

Të përgjërohem

Për ty, për mua, për të gjithë ata që dashurohen

Dhe që janë dashuruar

Oh, po, i thërras

Për ty, për mua, për gjithë të tjerët

Që nuk i njoh.

QËndro aty ku je

Mos ik

Qëndro aty ku ishe dikur

Mos lëviz

Mos ik

Ne që jemi dashuruar, ne të kemi

Harruar

Ti mos na harro

Veç ty të kishim mbi dhè

Mos na lër të ngrijmë zemrash

Ndonëse larg, gjithnjë e më larg

Na jep një shenjëz jete

Shumë më vonë, në anë të një pylli

Mes pyllit të mbamendjes

Vrik ngrihu

Zgjatna dorën

E na shpëto.

***

Përktheu nga italishtja: A.Baro

Sot, vërtet është Dita Ndërkombëtare e Përkthyesve, por unë do të doja që në këtë ditë të përkujtoja shumë e shumë përkthyes shqiptarë, të preferuarit e mi, që nga Noli, Petro Zheji, Jusus Vrioni, Vedat Kokona, Klio Evangjeli, Pashko Gjeçi që e bëri Danten, Virgjilin dhe Beatriçen të këndojnë shqip, Ardian Klosi, Mira Meksi, Amik Kasoruho, dhe së fundi, por më i rëndësishmi për mua, më i madhi, Robert Shvarc. Nderimi dhe respekti im shkon për ta, (të më ndjeni, e di që kam harruar shumë të tjerë në këto çaste që po shkruaj) për të gjithë ata njerëz të mençur, që sollën në shqip kryeveprat e letërsisë botërore, që na bënë të ëndërronim tok me “Tre shokët”, na bënë të vuajmë tok me Djaloshin Verter, na shoqëruan skutave të Shkëlqimit dhe mjerimit të kurtizaneve, të njihnim dashurinë dhe çmendurinë e Ofelisë dhe të Hamletit… »»