arabiado

Nga Pier Paolo Pasolini

Seksi, ngushëllim’ i mjerimit!

Bushtra është mbretëreshë, froni i saj

një gërmadhë, toka e saj një copë

lëndinë e pëgërë, skeptri i saj

një çantë e kuqe e feksur:

Leh natën, e ndyrë dhe e egër

si një mëmë e lashtë: mbron

mallin dhe jetën e vet.

Rrufjanët, aneqark, luzmë,

kapadaij e çehrevrarë, mustaqellinj

brindizinë a sllavë, janë

shefa, mëkëmbës: ujdisin

në terr, punët e tyre njëqind liretëshe,

duke i shkelur syrin sho-shoqit në heshtje, parrulla

duke shkëmbyer: bota, e përjashtuar, hesht

rreth atyre, që krejt janë vetpërjashuar,

kërma të heshtura grabitqarësh.

***

Por n’fundërrinat e botës, lind

një botë e re: ligje t’reja lindin

atje ku s’ka më ligj: një nder i ri

lind atje ku nder është çnderimi…

Lindin fuqi e fisnikëri,

t’egra, ndënë turra kolibesh,

në vende pa anëfund, atje ku pandeh

se sos qyteti, por ku ama

rishtaz ringrihet, armik, rishtaz ringrihet

me mijëra herë, me ura

e labirinthë, kantierë e hone dherash

pas dallgëzime rrokaqiejsh,

që gjithë horizontet mbulojnë.

***

Në lehtësinë e të bërit dashuri,

mjerani ndjehet njeri:

hedh rrënjë besimi tek jeta, gjersa

t’përçmojë këdo me një jetë ndryshe.

Bijtë lëshohen ndër kuturisje

t’sigurt që janë në një botë

që prej tyre, prej seksit të tyre, tutet.

Mëshira e tyre, në të qenurit t’pamëshirëshëm

Forca e tyre, moskokëçarja,

shpresa e tyre, të mos paturit shpresë.

Përktheu: A. Baro

Poesie scelte di Mimoza Ahmeti

Malinconia della sera

Pensi che verranno dimenticati i miei capelli ramati,

la dorata linea ossea nel mezzo del mio petto

i due occhi elettrizanti, le labbra refrattarie

e le gambe muscolose, leggere girovaganti…

Le mie braccia stringenti come anelli di manette

Pensi che verranno dimenticate le mie palme come la sorte?

Malinconia della sera pioggia di meriggio,

il liquido dell’occhio scatena una luce enigmatica.

Sarebbe di troppo parlare se la mia giovinezza

e la vita con tutti i suoi baci

ancor si ripetesse…

***

Il manicomio con la porta aperta

State andando via, ci state lasciando

pensando “per sempre sarà”,

via da questo suolo che era vostro, nostro,

che è il nostro manicomio.

Il nostro caro, commovente manicomio

coi teschi sbrananti

**

O miei beneamati pazzi

Quanto vi amo

sebbene mai non vi parlo,

sebbene mai non mi parlate

e più non vi sopporto

e più non mi sopportate.

Ma questo è un ritto:

noi non ci guardiamo l’un l’altro negl’occhi

senza odiarsi

e questo è un motivo

per amarsi fino alla pazzia

sorridendo esaltati

mentre il viso

dalle lacrime rigato,

lacrime.

***

O miei compagni di sofferenze

andate via banditi,

del nostro unico manicomio,

Con gl’occhi fissati

ad un unica idea

oh, soltanto ad un unica idea,

che mai s’è vista, in nessun luogo c’è stata

e non so semmai da qualche parte ci sarà

***

Sbrancatevi, andatevene via, sparitevi,

paesi per paesi, stati per stati sparpagliatevi…

oh, che urlìo si sente urlare

dal nostro manicomio

nella tarda ora del tramonto

quando gli mancano i figli sperduti all’ Occidente.

***

Che tristezza!

Muri screpolati… muri che limitano

sempre l’orizzonte

per lasciar di sopra un cielo senza fine.

***

Dopo mezzanote i pianti taciono

qualcuno parla tra sé:

Ad un albanese, comunque,

ovunque si trovi

gli basta la sua pazzia…

© Traduzione: A. Baro

Nga Dino Buzzatti

 

 

I zymtë dhe harkmprehtë është pallati i lashtë i peshkopëve, mureve të tij pikon igrasi, dhe qëndrimi aty në netët e dimrit është një torturë e njëmendtë. Edhe katedralja ngjitur me të është e stërmadhe, gjithë një jetë nuk mjafton t’i biesh aneqark nga kreu në fund, madje atje ka një aso kapërthimi kapelash dhe sakrestish ku pas shekujsh braktisjeje, do syresh kanë mbetur ende thuajse të pazbuluara. Ç’do të bëjë mbrëmjen e Kërshëndellave – pyesim vetiu - kryepeshkopi i hajthëm, fillthi vetëm, ndërsa gjithë qyteti feston? Si do ta mundë, vallë, trishtimin e shpirtit? Gjithsekush e ka nga një ngushëllim: vocërraku ka trenin dhe pinokun, motërza ka kukullën, mëma ka të vegjlit rrotull, i sëmuri një shpresë të re, beqari plak mikun e azdisjeve, i burgosuri zërin e një tjetri në qelinë pranë. Po kryepeshkopi ynë si do t’ia bëjë, vallë? Buzëqeshte i zellshmi dom Valentini, ndihmësi i shkëlqesisë së tij, tek dëgjonte gjindjen të fliste kësisoj. Kryepeshkopi ka Zotin, mbrëmjen e Kërshëndellave. I përgjunjur, fillthi vetëm në mes të katedrales së akullt e të shkretë, në sy të parë mend të këput shpirtin, por veç ta dini, se! Ai s’është aspak fillikat vetëm, dhe as të ftohtë nuk ka, as i braktisur nuk ndjehet. Në mbrëmjen e Kërshëndellave, Zoti vërshon në tempull, për kryepeshkopin, anijatat grafullojnë nga prania e tij, në kuptimin e vërtetë të fjalës, aq sa portat mezi mbyllen; e, ndonëse nuk ka as stufa, bën aq ngrohtë saqë bollat e bardha e të vjetra rizgjohen në varret e abatëve pararendës dhe ngjiten përmes vrimave të ajrit të bimsave, duke nxjerrë hijshëm kokën nga drushtat e rrëfyestoreve.

 

Kësisoj, qe atë natë Katedralja; dëngazi me Zot! E megjithëse e dinte që nuk i takonte atij, Dom Valentini u ndal, gjithë dëshirë madje, për të gatitur gjunjëtoren e prelatit. Veç pemë, kaposh e verë shkumëzuese s’kish aty! Kësodore, ajo mbrëmje Kërshëndellash. Në këto mendime e sipër, dëgjoi të trokitura në portë. “Kush troket në portat e Katedrales”, pyeti veten dom Valentini, “mbrëmjen e Kërshëndellave? Nuk janë lutur boll? Ç’u ka shkrepur në kokë të ndërkryerëve?” Dhe megjithëse foli kështu, shkoi të çelte portën. Tok me një shkulm ere, hyri brenda edhe një culan krejt në zhele.

 

»»

Nga Charles Bukowsky

E diel. Unë po ha

një grejpfrut. në perëndim

në kishën ortodokse ruse

ka mbaruar mesha.

ajo është brune

me origjinë orientale.

Sytë e mëdhenj ngjyrëgështenjë ngrihen e ulen

mbi bibël, një bibël e vogël e kuqe

dhe e zezë, e teksa lexon

këmbët i lëviz pa pra

luan një vallëzim ritmik

teksa lexon biblën…

vathë të gjatë floriri;

dy byzylykë t’artë mbi secilin kyç

dhe është, ma do mendja, veshur me minifund,

coha i fshtjell kurmin,

ajo cohë - nxirja më e lehtë,

pështjellohet andej-këndej

këmbë të gjata rioshe të ngrohta nën diell…

e pamundur t’i shpëtosh ekzistencës së saj

e pamundur të dëshirosh…

radioja ime -tinguj muzike simfonike

që ajo s’mund t’i dëgjojë

por lëvizjet e saj përputhen saktësisht

me ritmet

e simfonisë…

është brune është brune

dhe lexon fjalën e Zotit.

unë jam Zoti.

Di Indrit Sinanaj

Poesie scelte dalla raccolta “Okul Defteri”

***

Tu hai detto che hai bisogno di respirare

Tu hai detto che hai bisogno

di respirare. D’urgenza

abbiamo diviso

le cose in comune lettere

principalmente

francobolli, foglie e altre

memorie.

“Sono la sorella di me stessa,

l’unica amica:

in termini di sangue

madre e zia tutt’una

- e dopo aver taciuto

per un lungo pezzo –

ehi!

ammolli nel palato tutte quelle,

e poi,

per favore,

cibamele una ad una”

ho detto io,

con un pallido brivido

proprio sotto le costole.

L’aria cerca

ansiosamente

i miei polmoni

in collasso.

Tu

assaggi la mia carne

con denti

da ratto.

Dovresti intanto aver capito

l’amore:

quella sfida come pomo perfetto:

1 sedia

di legno per 2 persone.

L’accelerazione centripeta mi porta

verso di te.

Battenti di sedie di ciliegio

si aprono sudati.

Rugiada catatonica.

Ti siedi davanti a me.

Come sipario di stagione.

Il tuo forte corpo

mi fa

da ombra

mentre io a lungo

non posso pensare

eccetto me stesso

ad un’altra creatura.

Oh, amaro fragile uomo

appoggi la tua bella

testa e

sii!

***

Il corpo di mia madre

Il corpo di mia madre è una fattoria d’uccelli

Con becchi incinti che portano piccini

Non c’era mio padre lì

quando il suo corpo si raggomitolava per terra

come calzini buttati per lavare.

Ancor’ mi rammento

quel vicolo di rombi

fatto di sangue di fratello o sorella.

Il corpo minuto come calzamaglia svuotata

nelle mani i tuoi capelli strappati.

Filavo la rivolta della separazione da te con quei peli

Ero sola, mattina, quando non si puo dire

che una figlia, come ogni indirizzo, non mente

Quando avrei voluto esser nata dal tuo corpo

sezionandomi,

come l’idra

Ma il tuo corpo ci ha dato la pace

Come una festa, ci ha raccolti tutti.

© Traduzione di: A. Baro

Nga Edgar Allan Poe

 

Kështjella ku shërbëtori im kish guxuar të hynte me forcë, për të mos lejuar që unë, ashtu i plagosur rëndë siç isha, ta kaloja natën në qiell të hapur, qe një prej atyre ngrehinave ku përzjehej trishtimi dhe shkëlqimi, që për një kohë të gjatë kanë qenë një prani e zymtë mes Apeninesh, jo më pak në realitet, se sa në fantazinë e zonjës Redklif. Me sa dukej, kështjella qe braktisur kohët e fundit dhe përkohësisht. Ne u vendosëm në një prej dhomave më të vogla e të mobiluara me më pak salltanete. Ajo gjendej në një kullëz të largët të ndërtesës. Qe stolisur me ornamente të shumta, por ato qenë të rrënuara dhe të vjetra. Muret qenë veshur me sixhade dhe zbukuruar me trofe të shumta heraldike e larmitrajtash, si dhe me një numër jashtëzakonisht të madh tabllosh moderne tepër të gjalla, futur në korniza të gdhendura prej ari. Për këto piktura, që vareshin jo vetëm në sipërfaqet kryesore të mureve, por dhe në shumë prej skutave më të fshehta që arkitektura e çuditshme e kështjellës kishte sajuar – për këto tabllo, pra, ndoshta entuziazmi im paraprak më kishte shtyrë të ndjeja një interesim të thellë; kësisoj, e urdhërova Pedron të mbyllte kanatet e drunjta të dritareve të dhomës, meqënëse tashmë qe errur, të ndizte qirinjtë e një shandani që gjendej tek koka e shtratit tim dhe të çelte krejt kortinkat e zeza të kadifenjta, të zbukuara me thekë, që fshtillnin dhe vetë shtratin. I dëshiroja të gjitha këto për t’u lëshuar, në mos në krahët e gjumit, të paktën, këmbyerazi, herë në soditjen e këtyre tabllove, herë në leximin e vëmendshëm të një libërthi, që e kisha gjetur mbi nënkresë e që paraqiste mendime kritike dhe përshkrime të tyre.

 

»»

Jackues Prevert

 

Kjo dashuri

Kaq e furishme

Kaq e brishtë

Kaq e butë

Kaq e dëshpëruar

Kjo dashuri

E bukur si dita

E keqe si moti

Kur moti është i keq

Kjo dashuri kaq e njëmendtë

Kjo dashuri kaq e bukur

Kaq e lumtur

Kaq e hareshme

Kaq qesharake

që dridhet nga frika si një fëmijë në terr

dhe kaq e sigurt në vetvete

si një burrë i qetë në zemër të natës

kjo dashuri që iu kallte frikën

të tjerëve

e i bënte të flisnin e të zbeheshin

Kjo dashuri që sytë s’ia ndanin

Sepse ne s’ia ndanim sytë

E përndjekur, e plagosur, e shkelur, e vrarë, e mohuar, e harruar

Sepse ne e përndoqëm, e plagosëm, e shkelëm, e vramë, e mohuam, e harruam

Kjo dashuri kaq e plotë

Kaq e gjallë ende

Dhe e puthur nga dielli.

Është dashuria jote

Është dashuria ime

Ajo çka ka qenë

Kjo diçka ngaherë e re

Që kurrë s’ka ndryshuar

E njëmendtë si një lule

Drithëruese si një zog

E nxehtë, e gjallë si behari

Si ti, si unë mund

Të shkojmë e të kthehemi, mund

Të harrojmë

E mandej sërish në gjumë të biem

Të zgjohemi, të vuajmë, të plakemi

Sërish të flemë

Vdekjen t’ëndërrojmë

Të rinohemi

Dhe zgjuar të buzëqeshim, të qeshim. Dashuria jonë është aty,

Kokëfortë si një mushkë

E gjallë si dëshira

Mizore si mbamendja

Budallaqe si pendimet

E butë si kujtimet

E ftohtë si mermeri

E bukur si dita

E brishtë si një ferishte

Na vështron buzagaz

Na flet pa fjalë

Dhe unë mbaj vesh duke u dridhur

Dhe thërras

Thërras për ty

Thërras për vete

Të përgjërohem

Për ty, për mua, për të gjithë ata që dashurohen

Dhe që janë dashuruar

Oh, po, i thërras

Për ty, për mua, për gjithë të tjerët

Që nuk i njoh.

QËndro aty ku je

Mos ik

Qëndro aty ku ishe dikur

Mos lëviz

Mos ik

Ne që jemi dashuruar, ne të kemi

Harruar

Ti mos na harro

Veç ty të kishim mbi dhè

Mos na lër të ngrijmë zemrash

Ndonëse larg, gjithnjë e më larg

Na jep një shenjëz jete

Shumë më vonë, në anë të një pylli

Mes pyllit të mbamendjes

Vrik ngrihu

Zgjatna dorën

E na shpëto.

***

Përktheu nga italishtja: A.Baro

Sot, vërtet është Dita Ndërkombëtare e Përkthyesve, por unë do të doja që në këtë ditë të përkujtoja shumë e shumë përkthyes shqiptarë, të preferuarit e mi, që nga Noli, Petro Zheji, Jusus Vrioni, Vedat Kokona, Klio Evangjeli, Pashko Gjeçi që e bëri Danten, Virgjilin dhe Beatriçen të këndojnë shqip, Ardian Klosi, Mira Meksi, Amik Kasoruho, dhe së fundi, por më i rëndësishmi për mua, më i madhi, Robert Shvarc. Nderimi dhe respekti im shkon për ta, (të më ndjeni, e di që kam harruar shumë të tjerë në këto çaste që po shkruaj) për të gjithë ata njerëz të mençur, që sollën në shqip kryeveprat e letërsisë botërore, që na bënë të ëndërronim tok me “Tre shokët”, na bënë të vuajmë tok me Djaloshin Verter, na shoqëruan skutave të Shkëlqimit dhe mjerimit të kurtizaneve, të njihnim dashurinë dhe çmendurinë e Ofelisë dhe të Hamletit… »»

 

 

 

 

 

 

Gjethe të vdekura

Lipsia, Shtator 1961

Gjethet që bien ma çjerrin shpirtin përbrenda

sidomos gjethet e rruginave

sidomos në janë gështenja të egra

sidomos në kalojnë vocërrakë

sidomos në qielli është i kaltër

sidomos në kam marrë, atë ditë

një lajm të mirë

sidomos në zemra, atë ditë,

nuk më dhemb

sidomos në besoj, atë ditë,

që ajo që dua më do

sidomos në atë ditë

ndjehem në paqe

me gjindjen dhe me veten

tek shoh gjethet që bien, shpirti më çirret

sidomos gjethet e rruginave

të rruginave të gështenjave të egra.

***

Çka kam shkruar për ne është krejt e gënjeshtërt

Çka kam shkruar për ne është krejt e gënjeshtërt

Është malli im

rritur në një pemë të paarritshme

është etja ime

nxjerrë në dritë nga pusi i ëndrrave të mia

është vizatimi

përvijuar mbi një rreze dielli

çka kam shkruar për ne është krejt e vërtetë

është hiri yt

shportë cit me fruta përmbysur mbi bar

është mungesa jote

kur bëhem drita e fundit në qoshkun e fundit të udhës

është xhelozia ime

kur rend netëve mes trenave me sytë e lidhur

është lumturia ime

lumë i larë në diell që vërshon mbi diga

çka kam shkruar për ne është krejt e gënjeshtërt

çka kam shkruar për ne është krejt e vërtetë.

 

 

***

U zhvesha nga ideja e vdekjes

U zhvesha nga ideja e vdekjes

gjethnajën e qershorit ndër rrugina krahëve hodha

ajo e majit qe paksa rinore për mua.

Gjithë një verë më pret gjithë një verë në qytet

me gurët e vet asfaltin përzhitës

me arançatat e veta akullin e vet

me sallat e djersitura të kinemave

aktorët e provincës me zë të plotë

me taksitë e veta që zhduken

në ditët e mëdha të largimeve

me pemët e tij në parkun Hermitazh

që si kuinta prej letre ngjajnë

nën dritën e neoneve

ndoshta me këngët meksikane ose me tamtamët e Ganës

me poezitë që do të lexoj në ballkon

dhe me flokët e tu paksa të shkurtuar.

Gjithë një verë në qytet më pret

gjethnajën e qershorit ndër rrugina krahëve hodha

u zhvesha nga ideja e vdekjes.

***

Ditët janë gjithnjë e më të shkurta

Ditët janë gjithnjë e më të shkurtra

do të fillojnë shirat.

Porta ime t’ka pritur, flegër më flegër çelur.

Pse vonove kaq shumë?

Mbi tryezën time, ca speca jeshilë, kripë, pak bukë.

Verën që kisha ruajtur në kanë

e kam pirë përgjysmë, vetëm, duke pritur.

Pse vonove kaq shumë?

Por ja, mbi degë, të arrira, të thella

ca fryte rënduar nga mjalti.

Po rrëzoheshin pa u vjelë

Po t’ishe vonuar dhe pak

 

 

Përktheu: A.Baro

Nga Dino Buzzati

Do të doja që ti të vije tek unë një mbrëmje dimri dhe, të përqafuar së bashku pas xhamave të dritares, duke soditur vetminë e rrugëve të errëta e të ngrira, të kujtonim dimrat e përrallave, ku njerëzit jetojnë së toku pa e ditur. Unë dhe ti kaluam nëpër të njëjtat shtigje të magjepsura me hapa të druajtur; bashkë përshkuam pyjet plot ujq; dhe të njëjtat zana na pastronin udhën nga myshqet e nderë mbi kulla, mes fluturimesh korbash. Së toku, pa e ditur, ndoshta pamë të dy atje, tej jetën plot mistere që na priste. Aty rigëtinë për ne, për herë të parë dëshira çmendurake e të ëmbla.

Të bie në hatër, – do t’i themi njëri-tjetrit duke u përqafuar butësisht në dhomën e ngrohtë, dhe ti do të më buzëqeshësh besimplotë, ndërsa jashtë era do të tundte llamarinat që do të lëshonin tinguj të zymtë.

Por ti – tani po më ndërmendet – nuk i di përrallat e vjetra të mbretërve pa emër, të katallanëve dhe kopshteve të magjepsura. Kurrë nuk kalove, e mahnitur, nën pemët magjike që flasin me zë njeriu, as tek porta e kështjellës së braktisur nuk trokite kurrë, edhe natën nuk ece drejt dritës që ishte larg, larg, as gjumi nuk të zuri nën yjet e Lindjes, përkundur nga piroga e shenjtë.

Në mbrëmjet e dimrit, pas xhamave, ndoshta ne do të mbetemi përherë të heshtur, unë i humbur në përrallat e mia të vdekura, ti në hallet të tjera të panjohura për mua. Unë do të të pyes: “Të kujtohet?”, por ty nuk do të të bjerë ndër mend asgjë. »»